[Europese gedachten] Oh jee, daar gaat de reputatie van Nederland!

Afgelopen week viel de regering over de Nederlandse aanwezigheid in de Afghaanse provincie Uruzgan. Het CDA wilde langer in Afghanistan blijven, de PvdA wilde dit jaar nog vertrekken. Vrijwel direct begon de discussie wie het kabinet had laten vallen: was dit de schuld van het CDA die had vastgehouden aan haar standpunt dat de missie verlengd kon worden, of toch de PvdA die de missie perse wilde beëindigen?

Buitenland- en defensie-experts zagen het met veel verbazing en irritatie aan. Zij benadrukten het grote belang van de Nederlandse aanwezigheid in Uruzgan, en het feit dat de vier jaar durende missie in Uruzgan voor niets zou zijn geweest als Nederland nu vertrekt. Er is immers nog geen opvolger gevonden. De experts riepen in koor dat de rommelige besluitvorming het aanzien van Nederland in het buitenland schaadt en ons minder betrouwbaar maakt voor de NAVO-partners. 

De publieke opinie in Nederland lijkt zich tegen de aanwezigheid in Afghanistan te keren: velen vinden dat Nederland zijn bijdrage aan de opbouw van Afghanistan nu wel heeft geleverd. Burgers kijken meer naar de ruim twintig in Afghanistan omgekomen Nederlandse militairen dan naar het internationale belang van de missie. Buitenlandexperts doen dergelijke zorgen af als ongeïnformeerd en ongenuanceerd.

Toch doen de uitspraken van die experts vreemd aan. Zij stellen dat Nederland aan zijn internationale reputatie moet denken. Maar Nederland heeft als geen ander land aan Afghanistan en Irak meegeholpen. De internationale partners van Nederland mopperen misschien dat er nu door partijpolitiek een einde aan komt, maar dat betekent niet dat Nederland fundamenteel onbetrouwbaar is geworden. En zelfs al zou dat zo zijn: we leven in een tijd waarin samenwerking met Europa en de VS aan belang wint. Wat zou ertegen zijn als het Nederlandse imago tijdelijk een deuk oploopt? De samenwerking wordt daarmee niet beëindigd. Iedereen weet dat.

Zie hier het probleem van het buitenlands beleid: niet alleen politici, maar ook experts hebben grote moeite buitenlands beleid aan burgers uit te leggen. Dat is slecht, want zo komen vredesmissies nooit meer van de grond. Burgers zullen intuitief altijd vooral tegen die missies zijn. Experts moeten leren de zorgen van burgers in te voelen en te weerspreken, en moeten niet aankomen met verhalen over de Nederlandse reputatie. Dat laatste klinkt heel gewichtig, maar het illustreert vooral onmacht om het belang van vredesmissies echt aan de burger uit te leggen. 

Chris Aalberts*
Amsterdam, Nederlands