[Europese gedachten] Denkend aan Europa zonder euro?

Toen IJsland failliet ging, was dat positief nieuws voor Europa. Want, zo vertelden Europese politici, nu zag je pas hoe zinvol de Europese samenwerking was. Dit zou lidstaten van de EU nooit in die mate overkomen. IJsland wilde dan ook alsnog lid worden van de Unie om in de toekomst economisch sterker te staan.

Hoe anders is de toon van Europese politici nu ook Griekenland failliet dreigt te gaan. Nu suggereren sommigen dat Europa een dergelijke situatie niet goed aankan, dat de monetaire unie niet werkt omdat een bijbehorende politieke unie ontbreekt. Europa redt Griekenland dus niet, maar komt door Griekenland in gevaar.

Zo blijkt zelfs een economische crisis niet per definitie goed nieuws voor de EU. De EU had zich willen profileren als grote redder van de Europese economie, zoals dat nog kon toen niet-lidstaat IJsland in de problemen kwam. Van die heldenrol blijft echter weinig over nu de problemen in de eigen achtertuin zijn beland.

Sommigen beweren dat de lagere koers van de euro een zegen is, omdat deze al veel te lang een veel te hoge koers had. Maar dat kan niet verhullen dat de monetaire unie op zijn grondvesten schudt. Griekenland maakt daar deel van uit, en economen zijn het minimaal oneens of andere lidstaten daar ook de gevolgen van gaan proeven. Een enkeling vroeg af of de euro wel een toekomst heeft zonder politieke unie.

Eindelijk! Zullen veel burgers denken. Het zijn echter niet de burgers die van de EU een federatie willen maken, maar burgers die van de euro af willen.

De ironie is dat een groot deel van de Europese burgers de euro nooit in hun hart heeft gesloten. Enquetes laten zien dat velen met weemoed terugdenken aan de dagen van de gulden, de Dmark en de franc. Deze critici worden nu op hun wenken bediend: er is twijfel over de houdbaarheid van de euro en sommigen vragen zich openlijk af of de oude nationale valuta’s niet toch beter waren.

Het kan verkeren: na jarenlang gehoord te hebben dat kritiek op verdere europese integratie niet toekomstgericht was, blijkt het nu geoorloofd om te denken dat de Europese integratie te ver gaat en te snel.

Dat is een enorme verrijking van het Europese politieke debat. Vanaf nu moeten we kritisch zijn en rekening houden met de Europese integratie, meer dan ooit tevoren. Het is tijd voor een serieus debat binnen de Eurogroep over de politieke merites van de euro als we niet willen experimenteren met een geopolitieke ontwrichting van Euroland. Maar zijn onze politici in staat om deze politieke en democratische problemen te begrijpen?

Chris Aalberts*
Amsterdam, Nederlands
 

* Chris Aalberts is docent en onderzoeker politieke communicatie (www.chrisaalberts.nl)

Links:
* 2010 against povert
** europa.eu
*** europa.eu Press release
**** europa.eu - legislation